MODEL ROKET

[arachnanthe]

Çin?de bulunan kayıtlara göre 3000 yıl MÖ ilk roketlerin katı yakıtı baruttan oluşmakta idi. Şili güherçilesi, kükürt ve mangal kömürü ile dolu bambu çubukları dini bayramlar sırasında havaya atılırmış ve patlamanın yaratığı ses ise şeytanı kovduğuna inanılırmış. Bu sırada belki de iyi hazırlanmamış bu bambu çubuklarından bazıları patlama sırasında hızlı yanan barut yerine daha yumuşak bir alev çıkarmıştır. Tarihte adı belli olmayan dikkatli bir izleyici ateş püskürten bambu tüpleri denemeye ve üretmeye başlamıştır. MS 1045 yılında kesin olarak barut ve roket kullanımı Çin askeri taktik alanında önemli olmuştur. Roketçiliğin tarihi ise şaşırtıcı olarak 1045 yılından geriye gitmektedir. Çin hitabelerinde ?ateş okları? kullanımından bahsedilmektedir. 13 YY başlarında Çinli Sung hanedanı büyüyen Moğol orduları baskısı altında tehdidi bertaraf etmek için daha çok teknolojiye güvenmelerine zorlamıştır. Çin ordu donanım uzmanları bomba ve top içeren bir çok proje geliştirmiş ve uygulamıştır. ?Ateş oku? roketler kesin olarak MS 1232 yılında Kai-fung-fu savaşında Moğol istilacılarını püskürtmek için kullanılmıştır.

Roketler Avrupa?ya MS 1241 yıllarında gelmiştir. Çağdaş hitabelerin belirttiğine göre silah olarak roketler Budayı (Budapeşte) almadan önce Sejo muharebesinde Macar hücumlarına karşı Moğollar tarafından 1241 yılında kullanılmıştır.

Arap literatürüne roketler MS 1255 yılında girmiştir. Moğol istilacılarının Bağdat?ı alırken roketleri kullandıkları belirtilmektedir. Çabuk öğrenerek Araplar roketleri kendi ordularına uyarlamışlardır ve yedi haçlı seferi sırasında Fransız Kralı Luis IX ordularına karşı kullanmışlardır. 1268 yılı.

1300 yılından sonra kesin olarak roketler Avrupa ordu cephanelerinde yerini almaya başlamıştır. İtalya 1500 yılında kısa süre sonra Almanya ve sonra da İngiltere.

Günümüzde artık pek çok kişi mağazalarda ve medyada model roket hakkında bir şeyler duymuş olabilir, ancak gerçekte ne olduğu hakkında hiç bilgisi olmamaktadır. Bu nedenle model roketçiliğin ne olduğu ve tarihçesine değinmek istiyorum.

[arachnanthe]

Amerika?da model roket daha önemlisi MRM (Model Roket Motoru) 1954 yılında lisanslı patlayıcı uzmanı olana Orville Carlisle ve model uçakçı olan kardeşi Robert tarafından tasarlanmıştır. O sırada Orville MRM yapımının ne kadar tehlikeli olduğu konusunda G. Harry Stine?ye ait yazılar okur.

1950 yıllarında da birçok kişi MRM yapmaya denemiştir fakat bu bir model uçak kadar güvenli olmamıştır. Bir çok kişi roketleri metal parçalardan ve motorlarını da tehlikeli kimyasal malzemelerden yapmaya çalışmış ve sonuçlar felaket olmuştur. Bu roketlerin çoğu bomba gibi infilak ederek sahibini ve seyircileri yaralamış veya öldürmüştür.

Yaptığı tasarımın bu sorunu çözeceğini anlayınca 1957 yılında Orville MRM örneklerini Stine göndermiştir. Stine model yapıp fırlattıktan sonra günümüzde mevcut olan güvenlik kurallarının temelini ortaya koymuştur.

Türkiye´de ilk kez Model Roket yapımı İMUK (İstanbul Model Uçak Kulübü) üyelerinden İsmail Sarığlu ve Kemal Albayrak öncülüğünde başlamıştır. İ.Ü. Orman Fakültesinden Celil Atik´in de katılmasıyla belirli bir ilerleme sağlanmıştır. Şu anda aktif olarak Pendik Sportif Kulübü ve Orman Fakültesi Model Roket sporu ile ilgilenmektedir.

[arachnanthe]

Roketin havada hareket etmesini sağlayan ilk yazılı açıklamalardan birisi 1540 yılında "De La Pirotechnia" adlı eserinde italyan Vanocio Biringucio tarafaından kaleme alınmış ve "Sert Rüzgar" adını verdiği güçleri şöyle açıklamaktadır.

"Bir kısım alev on kısım hava kadar hacim kaplamakta, bir kısım hava on kısım su kadar hacim kaplamakta, bir kısım su on kısım toprak kadar hacim kaplamakta. Bu dört prensipten hareket ederek; kükürt toprak olsun ve kükürt baruttaki kuru kısmında alevi yöneterek alev ve hava artmakta, diğer elemanlar da bir biri ile savaşa girmektedir ve bunun sonucu onların ısı ve rutubeti ile sert rüzgara gönüşmektedir." Biringucio´nun yanma teorisinde gaz fırlatma olayı oldukça doğru olmasına rağmen teknik bir dilde değildir ve esen sert rüzgarın neden roketi yükselttiğini açıklamıyor.

Bir buçuk asır sonra İsak Nevton tarafından geliştirilen üç yasa bunu açıklamaktadır.

[arachnanthe]

Model Roket (Uzay Modeli) Nedir?
"Model Roket" yerçekimine karşı aerodinamik kaldırma gücü kullanmaksızın havaya çıkan bir hava modelidir; bir model, roket motoru yardımı ile sevk edilmektedir; tekrar uçuşa çıkabilecek durumda yere emniyetle dönmesini sağlayan bir mekanizması bulunur; ve bu mekanizma büyük ölçüde madeni olmayan parçalardan yapılmıştır.



Tipik bir model roket

Model Roketçiliği güvenilir yapan nedir?
Genç ve yetişkin kişiler için model roket yapımı güvenilir bir uğraştır. Bunu sebebi de Spor Kodundaki Güvenlik Kuralları dır. Fırlatma sırasındaki model roketin güvenliğini ikiye ayırabiliriz; 1) önceden imal edilmiş ve belli standartlara uyan Model Roket Motoru ve 2) Modelin kendisinin çok hafif olmasıdır. Model rokette, hiçbir şekilde patlayıcı veya havai fişek maddeleri gibi yükü bulunması yasaklanmıştır.

[arachnanthe]

"Model Roket Motoru" içerdiği bütün yanıcı özelliğe sahip kimyasal maddeler önceden hazırlanmış ve kullanılmaya hazır hale getirilmiş bir katı yakıtlı jet motorudur.

Model roket motoru, bütün tahrik maddeleri kolayca çıkarılamayacak şekilde önceden muhafazaya konulmuş, katı jet reaksiyonlu motordur. Eğer önceden monte edilen kısım tüm geri kalan yanıcı maddeyi içeren yardımcı ambalajı tek ise geciktirme bölümü ve dışarı atma kısmı önceden karıştırılıp ayrı ayrı paketlenebilir.

Muhafaza - Model roket motorunun gömleği (fişeği) ısı iletkenliği düşük, madeni olmayan bir maddeden olmak zorunda. Gömleğin dış yüzey ısısı kullanma esnasında veya kullanıldıktan sonra 200 °C geçmeyecektir. Gömlek dış çapı 10 mm den az olmayacaktır.

İç basınç - Bir model roket motoru öyle tasarlanıp ve inşa edilmelidir ki yüksek iç basıncın etkisi ile gömlek parçalanmamalıdır. Aşırı iç basınçla meydana gelen herhangi bir arıza, motorun boyuna eksenince dağıtılmalıdır.

Kendi kendine ateşlenmeme - Bir model roket motoru, sevkıyat, depolama ve kullanılma esnasında vuku meydana gelmesi muhtemel fiziksel şoklar, çarpmalar, sarsılmalar veya sıkışmalardan ötürü 80 °C veya daha az sıcaklıkta havada ve suda kendi kendine ateşlenmeyecek şekilde tasarlanıp inşa edilmelidir.

Depolama - Bir model roket motoru, açık alev, 150 °C altındaki sıcaklık veya sevkıyat, depolama ve kullanılma esnasında daima karşılaşılması muhtemel ani radyo frekans dalgası tesiri ile harekete geçebilecek olan ateşleme elemanı yerine takılmamış olarak sevk edilmeli ve depolanmalıdır.

Mühürleme - 20 g ´dan fazla yakıt maddesi taşıyan bir model roket motoru, alev alıcı ve madeni olmayan bir mühürle fabrikada ateşleme lülesi olan uçtan mühürlenecektir. Bu mühürler, motor mühürle kullanılır vaziyette dizayn edilmedikçe kullanıcı tarafından kolayca çıkartılabilir şekilde olmalıdır.

Yanma - Bir model roket motoru kullanma esnasında lüleden hiçbir kıvılcım çıkarmayacak ve motor lülesinden bir metre veya daha uzak bir mesafede kuru bir kâğıt parçasını veya otları tutuşturmayacaktır.

Tadilatlar - Bir model roket motorunun, tespit edilerek yayınlanmış bulunan performans karakteristikleri veya ölçüleri hiç bir şekilde değiştirilmeyecektir.

Yarışma - Yarışmacılar veya takım yöneticileri, yarışmadan önce, yarışıma esnasında kullanılacak bütün motor tiplerine ait hava kulübü sertifikasyon dokümanlarını yarışma organizatörüne vermek zorundadır. Bu sertifikasyon dokümanlarında motor ölçüleri, yüklü ağırlık, yakıt ağırlığı, toplam itici güç, çekiş-zaman eğrisi ve gecikme zamanı hakkında ayrıntılı bilgi bulunacaktır. Sertifikasyon dokümanlarında model roket motorunun bu kurallarda belirtilmiş bulunan bütün UHF standartlarına uyduğuna dair bir beyan bulunmalıdır.

Yarışma organizatörü, herhangi bir takım yöneticisi tarafından istendiği taktirde, bir hava kulübünün her motor tipine ait bilgilerini kontrol etmek üzere rasgele seçilecek motor tipleri üzerinde statik test yapmalıdır.