Hepimiz Biriz

Tam Versiyon: SOĞUK ACİLLERİ
Şu anda arşiv modunu görüntülemektesiniz. Tam versiyonu görüntülemek için buraya tıklayınız.

SOĞUK ACİLLERİ

 

Vücut başa çıkabileceğinden daha fazla sıcağa maruz kaldığı gibi çok düşük soğuğa maruz kaldığında da olumsuz etkilenerek hastalık belirti ve bulguları gösterir.

Ortam vücut ısısından daha soğuksa vücut ısı kaybeder.

Soğuğa maruz kalındığında her zaman donma  görülmez. Donma oluşması için soğuğun derecesi ve maruz kalınan süre, nem oranı, rüzgar önemlidir.

Genellikle soğukta görülen tepkiler iki başlık altında incelenir

Bölgesel maruz kalma

Tüm vücudun maruz kalması (Hipotermi/donma)

 

BÖLGESEL SOĞUK ACİLLERİ

 

DONMA OLMAYAN SOĞUK ACİLLERİ

Soğuğa bağlı şişme(Chilblains)

Gangrenleşen ayak (Trench foot)

 

DONMA GÖRÜLEN SOĞUK ACİLLERİ

Don karıncalanması(frostnip)

Don ısırması (frostbite)

 

SOĞUĞA BAĞLI ŞİŞME(CHİLBLAİNS):

Dondurucu olmayan nemli soğuğa uzun süre maruz kalındığında görülür

En sık ellerde, kulaklarda, alt bacaklarda ve ayaklarda görülür

Deride ağrılı, yangılı yaralar oluşur; yanma ve duyu kaybı olabilir

Tekrarlama eğilimi vardır

Acil Bakım

Ø Etkilenen organ sıcak tutulur (kalın giysilerle sarılır, ıslak giysiler mutlaka çıkarılır ve kurulanarak kuru giysi giydirilir), yüksekte tutulur( sarkıtılmaz)

 

GANGRENLEŞEN AYAK (TRENCH FOOT)

Derinin nemli soğuğa uzun süre maruz kalması

Deri soluk, benekli ve uyuşuktur

Beslenmesi bozulduğundan gangrenleşme başlar

Acil Bakım

ØTemiz, kuru ve sıcak tutulacak şekilde sarılır,

ØAyak yükseğe kaldırılır (sarkıtılmaz): oturuluyorsa tabureye konulur, yatılıyorsa uzatılması yeterlidir.

 

DON KARINCALANMASI(FROSTNİP) VE DON ISIRMASI (FROSTBİTE)

Dokunun bölgesel olarak donması olayıdır, en sık etkilenen organlar eller, ayaklar, parmaklar, burun, kulaklar

Donmaya yola açan etkenler:

 §İnce giysi

 §Açlık

 §Diyabet

 §Tütün kullanımı, sıkı giysiler nedeniyle doku beslenmesinin bozulması

 §Vazodilatasyon (hastalıklara ve kullanılan ilaçlara bağlı)

 

Patofizyoloji

I. Evre:

  • Soğuğa maruz kalma nedeniyle vazokonstriksiyon

  • Damarların daralması sonucu uçlara doğru kan akımının azalması

  • Hücrelerarası ortamda buz kristallerinin oluşumu ve buna bağlı oluşan iskemi

  • Kristalleşme nedeniyle hücrelerde dehidratasyon ve hiperosmolarite

II. Evre:

  Ödem

  • Artan basınç nedeniyle kan damarlarında hasar

  İskemi gittikçe kötüleşir

  Hücresel yapılarda harabiyet başlar

  Dokular ısınır, kan akımı başlar

  Zarar gören kapillerlerden sıvı kaçağı başlar ve şişlik oluşur

  Kan göllenir ve trombüs oluşur

 

DON KARINCALANMASI(FROSTNİP)

Etkilenen kısım soluktur, sıkıntı vericidir

Bunda hücrelerarasında buz kristalleri oluşmaz

Bulguları ısındığında ortaya çıkar

Doku kaybı yoktur

 

DON ISIRMASI (FROSTBITE)

Belirti ve Bulguları

1. Derece

    • Deride kısmi donma; kızarıklık, hafif ödem

2. Derece

    • Donma artmıştır, ödem fazlalaşmıştır, su kabarcıkları oluşmaya başlamıştır

3. Derece

    • Derialtı dokularda donma başlamıştır, kanlı kabarcıklar, nekroz ve morumsu renk oluşur

4. Derece

    Hasar(donma) kasları, tendonları, kemikleri etkiler ve ödem oluşur; doku benekli ve siyanotiktir. Cilt kuru, siyah ve mumyalaşmış gibidir.

 

ACİL BAKIM

Kısa süren nakillerde

Soluk yolu, solunum ve dolaşımın devamlılığını sağlayın

Etkilenen kısmı koruyun:

  Sıcak tutacak şekilde sarın, sarmalayın

  –Tekrar donmasından ve donun çözülmesinden kaçının 

Hipotermiden koruyun varsa hipotermiyi tedavi edin:

  –Islak ve sıkan giysileri çıkarın, hastayı kurulayın

  Damar yolundan vereceğiniz sıvıları ılıtın

Ağrı varsa hafif ağrı kesiciler kullanılabilir

 

Uzun süren nakillerde

Hastayı soğuk ortamdan sıcak ortama alın

Etkilenen kısımdaki giysileri çıkarın

35-37°C derecedeki suda donmayı çözmeye çalışın, cilt normal rengine dönene kadar veya ürperme oluşana kadar suda tutun

Nazikçe kurulayın, sarmalayın

Hastayı aynı zamanda hipotermiden koruyun ağrısı varsa hafif ağrı kesici kullanın

 

ASLA;

Donan kısmın çözüldükten sonra tekrar donmasına fırsat vermeyin

Donan kısma masaj yapmayın (buz kristallerini hatırlayın)

Hastanın sigara içmesine müsaade etmeyin

Su ve kan kabarcıklarını delmeyin veya boşaltmaya çalışmayın

kaynak:ilkyardım.net