Yemler

[arachnanthe]

İnfüseria

Akvaryum balıkları üretiminde özellikle yumurtadan yeni çıkanyavruların beslenmesinde vazgeçilmeyecek olan bir canlı grubudur.Yumurtadan çıkan akvaryum balıkları ilk yaklaşık iki gün için yemgereksinimi duymazlar. Bu süre zarfında vücutlarında bulunan yumurtasarısını tüketerek gıda gereksinimlerini karşılarlar. İkinci gündenitibaren ise yavrulara yem vermek gerekir. Bu dönemde balıkyavrularının çoğunluğu ancak canlı yem ile beslenebilirler. Bu aşamadainfüsaria ile beslenebilirler.

İnfüsaria terimi canlılar aleminin en küçük hayvancıklarınıiçerisine alan bir ifadedir. Esasında mikroskobik canlılardanoluşmaktadırlar.

İnfüsaria üretimi çok kolaydır. Üretim için pek çok yollarönerilmekle beraber çok başarılı olan şu yolu önermekle yetineceğiz.Burada eğer aşağıda vereceğimiz bitkiler bulunamaz ise dha az verimliolmakla beraber başka bitkilerde kullanılabilir.

Devamlı üretim için iki veya daha fazla kavanozkullanılabilinir. Kavanozlar 5 litrelik olalir. Kavanozlar sıcaklığı 20dereceden yukarı olan ılık bir odada tutulmalıdır. İçerisi mümkün ise(Gerekli değil) temiz havuz suyu veya dinlendirilmiş su ile doldurulur.Direkt güneş ışığı alan yere konulmayan kavanozlar aydınlık bir yerdebulunmalıdırlar. Su ile dodurulan kavanozlara aşağıdaki malzemelerilave edilir.

Bir tutam kurutulmuş marul yaprağı Biraz akvaryum balıklarıiçin kullanılan toz yemden Kuru muz kabuğunun dörtte biri Havadakurutulmuş şalgandan iki kesme şeker büyüklüğünde bir parça. Buradakullanılan şalgam daha önce küçük küpler halinde kesilerek kurutulur vesaklanır ise uzun süre buradan kullanılabilinir. Konulmuş bulunan bumaddeler infüsarialar için yem kaynağı oluşturacaklardır. Esastainfüsarialar bu maddeleri direkt yem olarak kullanamazlar. Önce ortandabakteriler oluşur ve bakteriler infüsarialar'a yem olur. Yapılanüretimde pekçok tür infüsaria ürer. Bir gün sonra kavanozdaki suyunrenginin bulanmaya beyazınsı bir renk almaya başladığı görülür. Bumikroskopik canlıların üremeye başladıklarının bir işaretidir. 3-4 günsonra suyun tekrar berraklaşmaya başladığı görülünce artık bukavanozdan hasat yapılma zamanı gelmiştir ve bu su ile yavru balıklarbeslenir. Eğer bu su mikroskop altında incelenir ise binlerce canlınınüremiş olduğu görülecektir. Kavanozdan her gün ince bir hortum ileyavru akvaryumuna bu su damlatılır. Eğer hergün eksilen su tamamlanırve 3 damla süt ile bir kibrit çöpü başı kadar yumurta sarısı ilaveedilir ise bu kavanozlar yavruların diğer yemleri almaya başlayacakları10-15 güne kadar infüsaria üretiminde kullanılabilir. Yalnız bu aradadevamlı dikkatli bulunmak lazımdır. Eğer bir bozulma ve kokuşma izlenirise bu kavanozdan yem verilmesi hemen kesilmelidir.

İnfüsarialar doğal sulardan da tolanabilinir ise de emin biryol değildir. Bu nedenle önediğimiz basit yol izlenerek evde üretimyapmak sağlıklı bir yavru balık üretimi için gereklidir. Yukarıdaaçıkladığımız gibi infüsariaların hasadı 3-4. günden itibarenbaşlayabileceğine göre üretilen balıklardan yumurta alınmazdan 3 günönce infüsaria üretimine başlanılması ve yavrular çıktığının ikincigünüden itibaren verilmeye başlanılması lazımdır. Bu neden üretimealınacak balık türünün yumurtadan çıkış ve yavrularının yem almayabaşlamalarına bağlı olarak infüsaria üretimine başlanılmasıplanlanmalıdır.

Artemia Salina

Yavru balık üretiminde ve değerli akvaryum balıklarının beslenmesindeçok yayrarlanılan bir canlıdır. En önemli özelliği çok tuzlu sulardan(özellikle ülkemizde tuzlalardan) toplanan yumurtaları uzun süresaklanabilir. ve istenildiğinde bu yumurtalardan larva çıkarılarakyavru veya balık beslenmesinde kullanılabilir. Ülkemizakvaryumcularından da temin imkanı var olup,paketler halindeyumurtaları sağlanmaktadır.

Mikro Kurtlar

Sirke kurtları gibi sadece bir kaç milimetre boyunda olan ve akvaryumbalıkları için çok değerli oan canlı yemlerden bir tanesidir. Özellikleyavru balıklar için çok yararlıdır. Evlerde de kolayca fazla miktardaüretilebilir. Yalnız yetiştirebilmek için başlangıçta aşılamadakullanılacak bir miktar kurda ihtiyaç vardır. Dış ülkelerde bunuakvaryumculardan kolayca temin etmek mümkündür. Ülkemizde ise pekpazarlanmadığı (hiç) söylenemez.

Üretim için 25*25*10 boyutlarında olan plastik kaplarkullanılabilinir. Doğal olarak sahip olunan herhangi boydaki bir kutuda yetiştirme kabı olarak yararlanılabilinir. Sadece üretim kabınınuygun bir kapağı olması yararlı olur. Yem olarak süt içinde bekletilmişdaha sonra pişirilmiş yulaf unu bulamacı kullanılır. Bu bulamaç kabındip kısmına 2 cm. kalınlığında yayılır ve bunun üzerine kurt ileaşılama yapılır. Sıcaklığın 20-25 derece olduğu ortamda kurtlar süratleüreyeceklerdir. Üreyen kurtlar kabın yan kenarlarına doğru gelir vetırmanmaya çalışırlar. Buralarda biriken kurtların bir sulu boyafırçası veya jiletle toplanması ile yem için kullanılacak kurtlar eldeedilmiş olur. Akvaryuma atılan kurtlar uzun süre canlı kalabilirler. Bunedenle fazla da atılsa balıklar bulunduklarında yiyebilirler. Yemolarak kullanılan hamur ekşimeye başlar ise üretimi yenilemek gerekir.Yeni üretim aşılama yolu ile kolayca yapılabilinecektir.

Tubifex


Dikkat:
Her türlü tubifex ülkemizde genellikle kirli sulardan eldeedildiğinden zararlı mikrop ve bakteri taşımaları çok mümkündür. Bunedenle temiz su altında uzun süre tutulduktan sonra kullanılması enuygun yoldur.Eğer canlı vermek istiyorsanız, tabii ki bu tamamen sizintercihinize kalmış bir seçimdir; fakat vermeden 1-3 saniye kadar sıcaksudan geçirerek belli bir miktar bakteri ve mikrop öldürebilirsinizveya vermeden belli bir süre önce bakteriyel ilaçlarla ilaçlayarakbalıklarınıza verebilirsiniz. Bu şeçimler tamamen size ait olup riskinive sevincinide tamamen siz yaşacaksınız.Ama bizce balıklarınızakesinlikle tubifex vermeyiniz.

Akvaryumlarda kullanılan canlı yemler arasında en değerli olanlarındanbir tanesidir. Bunun ana nedeni teminin kolaylığı yanında. ine yapılıolması pek çok balık tarafından sevilerek tüketilmesi ve gıda değerininyüksekliğidir. Bu kurtlar 0.5-1 mm. kalınlık 1.5-4 cm. uzunlukta açıkkırmızısı renklidirler. Ilık lağım sularının aktığı yerlerde, ortamkoşulları uygun olur ise milyonlarca ürerler. Bir tarafı çamura bağlıolarak bir kırmızı kadife gibi çamur yüzeyini kaplarlar. Vücutları suiçinde devamlı yılanvari hareket eder.

Balıkların çoğunluğu bu kurdu severek tüketirler. İribalıklara bütün olarak parçalanmadan verilir. Yavru balıklara isekıyılarak verilir ise gelişme de çok yararlı olur. Kendilerinden yavrualınacak damızlık balıklara kondisyon kazandırmada vazgeçilemiyecek birgıdadır. Akvaryumculardan temini mümkündür.

Tubifex organik maddelerin bol olduğu lağım sularının aktığıçamurlu ortamda bol miktarda oluşur. Toplanmaları oldukça kolaydır. Bololarak bulundukları yerlerden çamur ile birlikte alınırlar. Çamuriçerisindeki kurtların toplanmasında çeşitli yollar önerilebilinir.

A-)
İçi kurt dolu çamur sudan çıkarıldıktan sonra kurumaya terk edilir.Çamur dıştan kurudukça (genellikle 24 saat sonra) kurtlar çamurkitlesinin ortasında bir topak halinde toplanmaya başlarlar.Bir günsonra dıştaki az kurumuş çamur atılır ise diğer gün orta kısımdakikurtlar temiz bir topak halinde elde edilebilirler.

B-)
Kurt iletoplanan çamur su altında çok ince gözlü bir elekteyıkanır. Fakat bu işlemin çok çabuk yapılması lazımdır. Aksi halde suile kurtlar elekten geçerek kaçabilirler. Uygun bir yol değildir.

C-)
Elde edilen kurtlu çamur susuz olarak ılık (alttan çok hafifısıtılarak veya sıcak suaya tepsi konularak) bir tepsiye konulur.Isının etkisi ile kurtlar süratle çamurun üst kısmına gelir ve birtopak teşkil ederler. Buradan toplu halde alınabilirler.

D-)
Kurtlu çamur bir kovaya konur. Çamurun üst hizasına kadar az sukonulur ise bir süre sonra kurtlar topak halde üste yakın toplanırlar.

Elde edilen kurtları uzun müddet yaşatmak mümkündür. Az birşekilde açılacak bir çeşme altına tepsi içinde konulur isecanlılıklarını uzun bir süre muhafaza ederler. Bu süre içinde ayrıcakurtların sindirim organıda boşalır ve balıklar için zararlı olabilecekmaddelerde dışarı atılmış olur. Topak her gün ters yüz edilir ise altkısında ölmüş olanlar ayıklanmış olur. Eğer akan bir çeşme altınakurtları koyma imkanı yok ise içinde çok az su bulunan bir kapta datutulabilirler. Bu tepsideki kurtlarda günde iki kez yıkanır ve ölenlersu tazyiki ile ayıklanabilinir. Tepsiye uygulanan tazyikli suneticesinde canlı olanlar hemen dip kısma çöker, ölü olanlar ise su ileakar gider. Bu yöntem ile ancak az miktarda kurt bulundurulabilinir.Fazla miktarda iseler akan su verilmez ise kısa sürede ölürler.


Sivrisinek ve Diğer Uçan Böcek Larvaları
Tatlı sularda pek çok sinek larvaları ürer ve bunların çoğunluğubalıklar ve diğer su canlıları için çok uygun birer yemdir.bunlardanözellikle sivrisinek larvaları hepimizin tanıdığı bir canlı olup durgunsularda bol olarak bulunur. Su içerisinde bitkisel planktonlar veartıklar ie beslenen bu canlılar su yüzeyinde asılmış gibi dururlar.Tehlike anında süratle suyun içine kaçan larvalar kısa süre sonra havaalmak için tekrar su yüzüne çıkmak zorundadırlar. Akvaryum balıklarınınçoğunluğu tarafından sevilerek yenilen bir yemdir. Özellikle 3-4 cm'yigeçen balıklar için çok uygundur. Beta, gromi gibi yüzeye yakın gezenbalıklara diğer yemler ile verildiğinde balıkların sivrisineklarvalarını tercih ettikleri ve diğer yemleri yemek istemediklerigörülecektir.

Durgun suların yüzeyinde tül kepçeler ile bol miktardatoplanabilinir. su içinde fazla miktarda nakletmeye çalışmak doğrudeğildir. Rutubetli bir bez içinde 2-3 saat ölmeden yaşayabilirler.Yine sularda yaşıan chironomus ve corethra larvalarıda akvaryumbalıklarına verilebilecek böcek larvalarıdır.

Kuru Yem Yapımı

Akvaryum balıklarını beslemede piyasada satılan çok çeşitli kuru yemlerbulunmaktdır. Amatör yetiştiricilerin, kalştesine bir yemş devamlısatın alarak kullanmaları en emin ve kolay yoldur. Her ne kadarülkemizde bazen kalitesiz yemlerin de pazarlandığını görmekte ise de bukonuda profesyonel akvaryumculara ve size çok önemli görevlerdüşmektedir. Bu da ancak çok kaliteli olduğuna inandıkları yemleripazarlamaları ve sizinde kaliteli yemleri istemenizle olacaktır.Böylece amatör akvaryumcuların başarılı olmalarını sağlayacak ve bukonudaki uğraşılara devam etmelerine sebep olacaktır. Yoksa satınaldıkları kalitesiz bir yem ile balıklarını besleyen ve sonuçtabalıklarının gelişmediğini, zayıfladığını, sık sık kabız veya ishalolduğunu gören meraklı bu merakından bıkmaya başlayacak ve belki devazgeçebilecektir. Fazla miktarda balık bulunduran kişiler isekendileri yem yapmak isteyebilirler. Bu konuda pek çok formül önermekmümkün ise de yine gordon formülünden hareket ederek çok başarılıolduğu kanıtlanmış aşağıdaki karışımı önerebiliriz. Bu yem için gerekliolan malzemeler şunlardır.

Karaciğer %13 Pişirilmiş hububat (nişasta, un, vs.) %40 Kıyılmış karides veya balık unu %24 Ispanak %17 Tuz %2

Önce karaciğer sinir ve zarlarından temizlenir.Küçük parçalarveya küpler halinde kesilir. Çok az bir su ile 20 dakika kadarkaynatılarak pişirilir.Ciğerler alınır ve aynı su içerisine yetmez isebir miktar daha su ilave ederek diğer malzemeler birlikte iyicepişirilir. Böylece un parçalanmış ve lapa haline gelmiş olacaktır (Not:Ciğerler alındıktan hemen sonra sıcak su içine un atılır ise topaklarhalinde kalır. Bunun için önce soğuk su ile ayran halinegetirilmelidir.)

Soğuyan ciğer mikser (karıştırıcı) içerisinde iyice küçükolacak şekilde parçalara ayrılır ve karışıma ilave edilir.Karışım ya etmakinasınde (çok koyu ise) veya delikli kaptan geçirildikten sonraiyice ezilerek homojen bir hamur haline getirilir. Diğer bir deyişlehangi yöntemle olur ise olsun karışımın homojen bir pelte halinegelmesi sağlanır. Pişirme işlemi bittikten sonra karışım var isekurutma dolamında yok ise açık havada yayvan tepsilere ince şekildeyayılarak iyice kurutulur.

Kuruyan karışım öğütülüp toz haline getirildikten sonra artıkhazır demektir. Bu yem elekten geçirilerek iri olan parçalar büyükbalıklara. toz olanları ise yavru balıklara verilerek kullanılabilinir.Cam kaplara konan yem uzun süresaklanarak kullanılabilinir.


Kurutulmuş Tubifex

Axelrod tubifexlerden yapılabilecek ve yavru balıklar için idealolduğunu önerdiği bir yem yapma yolu göstermektedir. Bir sanayi koluolarak yapılan bu yemin hazırlanması şu şekilde olmaktadır. Genellikletubifex bilindiği gibi organik atıkların hatta şehir lağımlarınınaktığı kanal kıyılarında bulunan çamurumsu artıklar içerisinde bololarak bulunur. Bu gibi yerlerden tercihen suyu nispeten temiz olanyerlerden elde edilen tubifexler akar su içerisinde 2-3 gün süre iletutulurlar. Bu zaman içerisinde tubifexlerin iç organları boşalacak vebalıklar için zararlı olabilcek bir çok bakteri temizlenmiş ve ortadankalkmış olacaktır. Sonra kurtlar bol su ile yıkanır ve dönerli birkurutma (satrifüjlü,Tıpkı otomatik çamaşır makinerinde olduğu gibidönerek suyunu alan bir alet) kabında suyu alınır ve nisbeten yüzeyselsuyunu kaybetmiş olur. Bu kurutma sadece 1-2 dakika sürmelidir. Bundansonra kurtlar 1-2 cm. kalınlıkla yayılır. Küçük kareler halindekesilir. (tercihen 5x5) ve buzlukta bu kalıplar halinde dondurulur. Bukaplar bir kurutma dolabında özel bir yöntemle çok düşük sıcaklıktakurutulur. Böylece tubifexlerde suyun %96'sı buharlaşmış olur. Buşekilde elde edilen tubifex fazlası uzun süre saklanabilir ve her türlübalık ve balık yavrusu için ideal bir yem olarak kullanılabilinir.

Mercan Eti

Buffalo başlı kırmızı japon balıklarının üretiminde çipura, mercan vebenzeri balık eti kullanmanın bu balığın üretimindeki başarıda enönemli sır olduğu çok ünlü bir japon yetişticiri tarafındankaydedilmiştir. Bu üretici yemleme yöntimini basitçe şu şekilde tarifetmiştir.

Balık eti kemiklerinden temizlenir, İyice kaynatılarak pişirilir. Tuz kesinlikle kullanılmaz ve etler balıklara yedirilir.

Tatlı Su ve Deniz Midyesi Eti

Her iki canlının eti de yumuşak ve proteince çok zengindir. Bu nedenlepek çok akvaryum balığı için değerli bir yem gözü ile bakılabilir.Fakat yem olarak kullanılacak her iki canlının da başlangıçta mutlakcanlı olarak temin edilmesi gerekir. Canlı midyeler kaynamış suyaatılarak öldürülür ve haşlanarak pişirilir. Etler balıklarınbüyüklüğüne göre parçalanarak yedirilir. Özellikle iri balıklarınbeslenmesinde yararlanılacak bir besin kaynağıdır

Su Piresi

Akvaryum yetiştiriciliğinde en çok kullanılan canlı yemlerden birtanesidir. Pek çok türleri bulunmaktadır. Halk dilinde ise ince ve iriolanları olmak üzere iki tipi tanınır. İnce olan su pireleriakvaryumcular için daha geçerlidir. Çünkü bu boy su pirelerinin pek çokakvaryum balığına verilmeleri küçük cüsseleri nedeni ile kolayolmaktadır. Su pireleri genel olarak su birikintilerinde susıcaklığının 15 derece 22 derece arasında olduğu ortamlarda bol olarakürerler. Ülkemizde bu gibi yerden toplanan su pirelerini mevsimindeakvaryumculardan satın almak mümkündür. Amatör ve doğada gezmeyemeraklı olan kişiler su birikintilerinden tül kepçeler ile kolaycatoplayabilirler. Hatta, evde hanım çorabı ve telden yararlanarak 20*25boyutlu bir kepçe ile bu işi rahatça başarabilirler.

Su pirelerinin balıklara yedirilmesinde özen gösterilecek birkonu, ölmüş ve kokmuş olanlarının balıklara verilmemesidir. Eğerelinizde ölü su piresi var ise bunları bir kalorifer peteğnde, gazetekağıdı üzerinde kurutursanız ileride kuru yem olaraktakullanabilirsiniz.

Günümüzde her ne kadar su piresinin doğadan sağlanması mümkünolmakta isede, zaman zaman mevsim dışı su piresi üretme amacınayönelecek amatör ve profesyonel akvaryumcular için bazı pratik supiresi üretme yolları hakkında bilgi vermeyi uygun görüyorum.

SU PİRESİNİN ÜRETİLMESİ

Çok sayıda su piresinde gereksinim duyulduğunda yapılabileceken iyi iş rotasyon halinde bu hayvancılığın üretilmesidir. Bu iş yılınherhangi bir mevsiminde ve herhangi bir yerde yapılır. Yeter ki, susıcaklığını 15 derecenin üzerinde tutmak mümkün olsun. Su piresininüretilmesi için çeşitli yöntemler geliştirilmiştir. Bunlardan herhangibirini yetiştiricilerin seçmesi amacı ile özetliyerek bir kısmınaburada değinmeye çalışacağız.

A-)
1 Kg. iyi taşsız bahçe toprağı 200 gr. iyice ezilmiş ve parçalanmış(8-12 günlük) at gübresi 10 litre havuz suyu Bunları bir kap içerisine(tercihan cam) koyunuz. Kullanılan su, içerisinde klor bulunmayannormal havuz suyu olmalıdır. Çeşme suyu kullanılması önerilemez. Bukarışım cam kap içerisinde hiç karıştırılmadan 3 gün bekletilir. Bundansonra ipek bir bez ile suyu süzülür. Elde edilen karışım 1/2 veya 1/4oranında süzülmüş havuz suyu ile karıştırılır. Bir saat kadarbekletilir. Karışıma biraz su piresi ilave edilir. 3 hafta içerisindebol olarak su piresi toplanır.

B-)
Üç kısım koyun gübresi bir kısım asit fosfat (Asit Phosphate)

Bu karışımdan 3 çay kaşığı 5 litre su hesabı ile akvaryumiçindeki havuz suyuna koyulur.Örneğin akvaryum içinde 80 litre su varise bu karışımdan 48 çay kaşığı konulur.Akvaryuma bir miktar su piresiilave edilir.3 Hafta sonra verim maksimuma ulaştırılır.

C-)
Bir akvaryuma çeşme suyu doldurulur.24 saat beklenir.Aşağıdavereceğimiz formül ile üretilecek yeşil su 1/4 oranında ilaveedilir.Akvaryuma su piresi konulur.

Yeşil su üretimi:

K2H2PO4 2.7gr.

MgSO4 4.9gr.

Ca(NO3)2 4.7gr.karıştırılır.

5-10lt.havuz suyu ile karıştırılır.Bir kavanoza konulur ise 3 gün sonra suyun yeşil renk bir renk aldığı görülecektir.

D-)
Bildiğimiz ekmek mayası (Fırınlarda kullanılan) su ilekarıştırılarak şurup haline getirilir.Bir akvaryum içerisine (70-80Litrelik) 50-60 gr. maya konulacak kadar bu şuruptan ilave edilir. Susüt görünüşü alacaktır.

İçerisine bir miktar su piresi atılır. Havalandırma verimiartırır. Fakat günde bir kez akvaryum karıştırılırsa da yeterliolacaktır. Hergün mayanın tüketildiği suyun berraklaşmasından anlaşılırise azar azar ilave edilebilir. Her iki haftada bir 20 litre su içinbir çay kaşığı kuru koyun gübresi ilave edilir ise verim ve elde edilensu pirelerinin besin değeri daha iyi olur.

Beyaz Kurt

1 mm.uzunluğa kadar büyüyebilen bir kurttur.(Enchxraeus Sp.) Küçükkutular tenekeler ve saksılar içinde yetiştirilir. Üretim için bir kapiçerisinde çakılsız gevçek nemli toprağı konulur. 2 kısım toprağa karşı1 kısım elekten geçirilmiş turba toprağı ilave edilir. Turba bilindiğigibi çürümüş ağaç veya bitkilerden oluşan kömür olma safhasında olanbir çeşit topraktır. Bu yok ise organik maddelerce zengin çürümüşyapraklar.ihtiva eden toprak kullanılabilir. Başlangıçta her üretmekutusuna 1 kaşık dolusu yumuşak yem konulabilir. Bu üretim yerine birmiktar kurt aşılanır ve üst kısmı ince bir tabaka toprak ile örtülür.Toprağın üst kısmına da bir cam veya tahta örtü olarak konulur. Bu örtütoprak ile temas etmelidir.

Üretim yapılan yerin sıcak olmaması lazımdır. En uygunsıcaklık 12 derece dolaylarıdır. Beyaz kurt üretimi için çeşitli yemlerönerilmiştir. Yemlemede sulu süt ile pişirilmiş çavdar unu fazlahaşlanmış süt içinde yumuşatılmış ekmek veya geniş üretimlerde sebzeartıkları kullanılabilinir. Verilen yem eğer 3 gün içerisindetüketilmez ise alınır ve yerine tazesi verilmelidir.Profesyonelyetiştiricilikle üretim kabında eski yem kalmamasına büyük özengösterilir. Çünkü çürümeye ve kokuşmaya başlayan yem kurtlarıngelişmesini engeller ve neticede tüm kurtçukların ölmesine nedenolabilir.

Beyaz kurt üretiminin ele alındığı yerlerde 2-3 kutu ileçalışmaya başlamak lazımdır. Böylece 1 kutuda kurtlar gelişir ikendiğerleri yem olarak kullanılır. Beyaz kurt üretimi dışarıda bahçede deyapılabilir. Bunun için bahçenin bir yerinde tahta ile 50*50 cm ebatlıbr yer ayrılır. Bu kısma çok miktarda çürümüş yaprak ihtiva eden kabatoprak yerleştirilir. Bir miktar yerden yüksek yapılabilir. Üst kısmıdüzeltilen toprağa bir avuç kadar süt ile ıslatılmış ekmek konulur.Beyaz kurt ile aşılama yapılır ve bı kısım düz bir taş ilekapatılır.Üzerine çuval veya keçe örtülür toprağın devamlı rutubetlikalmasına dikkat edilir. Bir süre sonra pek çok beyaz kurt ürediğigörülecektir. Fakat dışarıda yapılan üretimde bazı problemlerdoğabilir.Özellikle toprak solucanları da burada süratle çoğalır vebeyaz kurtların yiyeceği yemi tüketebilirler.

Balıkları sadece beyaz kurt ile beslemek çok yanlıştır. Çünkübeyaz kurt ile tek yönlü yemleme şişmanlığa neden olur.Özellikle yavruüretiminde kullanılan damızlıklarda şişmanlık yumurta ve yavru veriminiönemli derecede ters etkide bulunur. Genelde beyaz kurt yemle birliktekullanılır ise iyi sonuç verir. Büyük balıklar beyaz kurdu iştahlayerler. Küçük balıklara ise jilatle doğranarak verilebilir ve çokyararlı olur.

Gridinal Kurt

Yumurta ile üretilen ve canlı emler ile beslenmeleri gerekli olan bazıbalık yavrularının yetiştiriciliğinde özel konular için önem kzanmışolan bir kurt türüdür. Yavru balıklar 15 günlük olduktan sonra buyavrulara artemia salina larvası verilmesi külfetli olabilir.Aynızamanda bu yaşa ulaşan yavrular için artemia salina larvası yeterli biryem olmayacaktır.Tubifex ve beyaz kurtlar ise bu yaştaki yavrular içinoldukça büyük gelecektir. İşte artemia salina larvası verilmesinin sonaerdiği ve yavruların tubifex veya beyaz kurt yiyebilecekleri dönemekadar bu kurtçuk ile besleme yapılması çok yararlı sonuçlar verecektir.

Bu kurtlar sadece 0.5 ile 1 cm. arasında bir boy uzunluğunasahiptirler. Balıklar bu yem ile 15 günlükten 2 cm. oluncaya kadarrahatça yemlenebilirler. Özellikle yavru yetiştirmek isteyen vetabiattan küçük planktonları sulardan toplama zamanı olmayanyetiştiricilerin bu kurt üzerinde durmalarında yarar vardır. Genellikleprofesyonel üreticiler tarafından yetiştirilmesinde yarar vardır.Özellikle yavru üretenlerin infüsaria, artemia salina ve grindalkurtları yıl boyu yetiştirebilme olanaklarına sahip olmaları lazımdır.

Grindal kurtların üretimi için küçük plastik çiçek saksılarıkullanılabilinir. Saksının dip kısmına turba yaprağı yerleştirilir.Turba toprağı bulunamaz ise normal toprak kullanılabilinir. Bununüzerine kuru yulaf unu serpilir.Kurt aşılanır ve üzeri bir cam ilebastırılır. Bir süre sonra kurtların fazla miktarda ürediğigörülecektir. Camın kaldırılması ve üzerine toplanan kurtların birjiletle kazınması yolu ile yem olarak kurtlar elde edilmiş olunur. Bazıkişiler bu kurdun yetiştirilmesinde yem olarak yulaf ununun çorba gibipişirilerek verilebileceğini belirtmektedirler. 19-24 derece üretimiçin en uygun sıcaklıktır.

Amphipods

Ülkemizde kanallarda ve bir çok su birikintilerinde bulunan bu canlılarbazı ortamlarda çok fazla miktarda ürerler. Boyları 1 cm. kadar olan bucanlıları bir çok balık severek yer. Özellikle iri balıklarınbeslenmesinde su piresinden daha değerli bir yemdir. Çünkü belirli biret yapıları vardır. Pek çok yerde fazla miktarlarla bulunduklarındankepçeler ile kolayca toplanırlar. Taşınmaları kuru olarak yapılır.Islak bir bez içerisinde konulacak su bitkileri ile istenilen yerecanlı tutulabilmesi için bir kap içerisine doldurularak 15 cm.yüksekliğinde su gerekir ve su iyi bir şekilde havalandırılır. Eğer sukabı serin bir yerde tutulur ve su iki, üç günde bir değiştirilir iseaylarca canlı olarak tutulabilirler. Ara sıra çok az yem verilir iseyaşatılmaları daha kolay olur.

Toprak Solucanları

Çok çeşitli toprak solucanı türleri var ise de burada söz konusuedeceğimiz, hepimizin bildiği tarla solucanlarıdır. Bu canlı pek çokhayvan ve balık tarafından sevilerek tüketilir. Özellikle büyükakvaryum balıkları, örneğin: japon balığı, çiklit, astronot ve iriçöpçüler için değerli bir yemdir.

Toprak solucanlarının nasıl toplanabileceği konusunda pekfazla yazmaya gerek yok sanırım. Bahçelerde bir kürek ile kaldırılacakyumuşak toprak altında her yerden toplanabilinir. Eğer her gün bir kaçtane lazım ise bellenecek yerlerden kolayca sağlanır. Daha fazlamiktarda isteniyorsa toplanıp içi topraklı nemli bir naylon torbadafazla miktarda tutulabilinir. Bina içinde de basit bir yolla üretmekmümkündür.

Bu amaçla 50*50*30 cm. boyutlu (veya benzer) bir kasahazırlanır. Humuslu gevşek yapılı toprak ile doldurulur. Bu toprağa birkova dolusu çürümüş yaprak ve 2-3 adet doğranmış çiğ patates ilaveediliri üzeri nemli bir çuval ile örtülür ve içerisine 100-150civarında olgun solucan konulur. Haftada 1 veya 2 kg. yulaf veyapatates ezmesi de yem olarak verilir ise 1-2 ay sonra çok sayıda gençsolucan elde edilmiş olur ve yıl boyu buradan solucan sağlanabilinir.Sadece toprağın devamlı ılık bir yerde ve rutubetli kalmasısağlanmalıdır.

Çok küçük balıklara verilmek istendiğinde verilmekistendiğinde kaynar suda haşlayıp çok küçük doğranır ise yine çokyararlı bir yem olarak kullanılabilinir.

Gordon Formülü

Akvaryum balıklarının beslenmesi ile ilgili bir çok kitapta gordonformülü ismi altında bir yem karışımı verilir. Özellikle doğurğanbalıkların beslenmesinde çok başarılı bir sonuç veren bu yem ikişekilde hazırlanabilir.Bunlardan biri yaş ve yumuşak olarak kullanılandiğeri ise kuru olarak kullanılandır.

Özellikle fazla miktarda lepistes, kılıçkuyruk, velifera vebanzeri balık yetiştirenler pahalı piyasa yemleri yerine aşağıdakiformülü uygulayarak kendi yamlerini hazırlayabilirler.

Bu yemin yapılması için gerekli olan malzemeler (orantılanarak az veya çok yem yapılabilinir.)

Sığır ciğeri 500 gr. Nişasta veya herhangi bir hububat unu 20 Çorba kaşığı Tuz 2 Çay kaşığı

Yemin hazırlanması için adet karıtırıcı, bir litre ölçüsü ve kap gerekir.

Önce alınan karaciğerin üzerindei zar ile içindeki sinirdokuları ve damarlar temizlenir. İri kan pıhtıları var ise bunlar daatılır. Ciğer 2'şer cm.boyutlu kesme küp şeker şeklinde dilimleredoğranır.Bir kap içersine ciğerlerin hacmi kadar su ile ciğerlerkonulur. Örneğin bir su bardağına ciğer doldurulur kaba boşaltılır,aynı hizada su doldurulur ve ciğerin üzerine dökülür. Sulu karaciğerbir karıştırıcı içine konur ve ciğer ince parçalar haline gelinceyekadar makina çalıştırılır. Tuz ilave edilir ve yine iyice karıştırılır.Sonra 20 kaşık un veya nişasta ilave edilir. Eğer karışım sulu ise birmiktar daha un ilave edilerek karışım yumuşak tereyağı kıvamınagetirilir.

Daha sonra buhamur 20-30 gr. gelecek kadar veya bir gündekullanılacak niktarda alttan üste genişleyen cam kaplara veya subardaklarına konulur. Bu bardakların sıcak suya dayanıklı olmalarıgereklidir. Cam kaplar veya bardaklar bir tencerenin içineyerleştirilir ve etrafına su doldurulur. (su kesinlikle bardakarınüstüne geçmeyecektir.) Ateş yakıldıktan sonra suyun kaynadığı zamanateş kesilir. ve bu şekilde kaplar 30 dakika sıcak suda tutulur. Sudökülür ve kaplar soğumaya bırakılır.

Cam kaplar soğuduktan sonra bir çeşit muhallebi gibi bardaklarters çevrilerek içindeki yemler çıkarılır. Daha sonra bir torba, poşetveya klipsi torbaya konularak buzdolabının buzluk kısmına konulur. Dahasonra günlük ihtiyacınız kadar alınarak balıklara yedirilir.

Her yemlemede balıkların tüketebileceği kadar bir parçaakvaryuma atılır. Eğer balıklar bu yemi bitiremezler ise aynı günalınarak akvaryumdan atılması lazımdır. Bu yemi yapan ve kullananGordon özellikle lepistesler üzerinde çok olumlu sonuçlaraulaşmıştır.Bu yemin 25-30 dakikada tüketilmiş olması gerekir.Bir çokkitapta akvaryumlara verilen yemin 5 dakikada bitirilmesi gerektiğikaydedilir.Bu günde 4-5 kez yemleme yapılan bir akvaryum için belkidoğrudur.Fakat günde 1-2 kez yemleme yapılan akvaryumlarda yem almasüresi bir miktar daha uzayabilir.

Bazı kişiler yukarıda açıklanan yem hazırlamada sudakaynatmayı ihmal etmeyi düşünebilirler.Fakat yem kaynatılmadandondurulur ise akvaryuma atıldığında daağılır ve ciğer zerrecikleriayrılarak suda bulanmaya neden olurlar.Bu nedenle pişirmek şarttır.

Bu yem ile yapılan yemleme yanında ara sıra canlı yemverilmesi yolu ile balıkların dengeli bir şekilde beslenebileceği birçok kez ispat edilmiştir.

Balık Etleri

Balıkçılıkta bilindiği gibi bir balık için en iyi yem diğer birbalıktır. Fakat devamlı aynı tür balık eti ile bir balığı beslemek bazıproblemler yaratabilir. Örneğin sazan balığının çiğ eti balıklar içintehlikeli olabilir. Çünkü çiğ sazan balığı eti bin enzşm olanThiaminoze içerir. Bu enzim önemli bir vitamin olan Thiamine'i etkisizhale getirir. Böyle bir gıdaise balıkta vitamin noksanlığına nedenolabilir.

Fakat akvaryum balıkçılığında eve balık alındığında özelliklebeyaz renkli balık etlerinden bir parça iyice ezilerek (bezden veya telelekten geçirilerek ) balığın büyüklüğüne göre verilebilir.Doğal olarakverilecek miktarın fazla olmaması gerekir. Özellikle kuru yem yanındabazı balıklar için balık etini yem olarak kullanmak çok olumlu sonuçlarverebilir. Bazı balık etleride haşlandıktan sonra yem olarakkullanılabilir. Fakat küçük boylu akvaryum balıklarına ancak çok güçdurumda kalındığında taze balık eti verilebilir. Çiğ verilen et eğerhemen yenilmez ise kısa sürede bozulur ve kokuşmalara neden olur. Bazıbalık etleri de yağlıdır ve suya atılınca su üzerinde yüzen yağlekeleri meydana getirdiğini görebilirsiniz.

Karides & Teke Etleri

Karides ve benzeri canlıların kurutulmuş et ve kabukları akvaryumbalıkları için çok değerli bir yemdir. Proteince ve balıkların iskeletyapısı için çok gerekli olan kalsiyumca zengindirler. Ülkemizde tatlı,yarı tuzlu sulardan veya denizlerden toplanan küçük boylu karidesler(bazı yerlerde küçük boy karidesler teke olarak isimlendirilir)kurutularak pazarlanmaktadır. Bu yemler un haline getirilerekyedirilirler. Gordon formülü içerisine katılarak daha iyideğerlendirilmiş olunabilinir. Bu karidesleri eğer kendiniz yakalamakisterseniz büyük tatlı su birinkintileri (İst. alibeyköy barajı veyadiğer bölgelerdeki yerler) diz boyunuzu geçmeyen fazla akıntısı olmayanyerlerde bol miktarda ilkbahardan sonbahara kadar yakalayabilirsiniz.

Spirulina

Spirulina, balık eti (% 15-20), soya fasülyesi (% 35), süt tozu (% 35),yer fıstığı (% 25), taze yumurta (% 12) veya tahıllar (% 8-14) gibidoğal besinlerin çok daha üzerinde, % 60-70 protein içeriğine sahiptir(Richmond, 2004).

Spirulina’nın içerdiği besleyici elementler, vitaminler ve minerallerdoğal olduklarından, sentetik yolla elde edilenlerden farklı olarakinsan vücudunda birikime neden olmaz ve atılır (Richmond, 2004).

Spirulina’ nın sahip olduğu yüksek proteine ek olarak, %20karbonhidrat, %5yağ, % 7 mineraller ve % 3-6 arasında su (nem)vardır.Bundan dolayı Spirulina, et veya süt ürünlerinden elde edilenproteinlerin tersine, düşük yağlı, düşük kalorili ve kolesterolsüz birprotein kaynağıdır (Richmond, 2004).

Spirulina’nın doğal ve zengin vitamin içeriği, insan besini olarak kullanılmasında diğer bir önemli nedenidir (Richmond, 2004).

Spirulina’nın vejeteryanlar için önemi, vitamin B12 bakımından yüksekdeğerde olmasından kaynaklanmaktadır (US-RDA’nın tavsiye ettiği dozun %533’ü). Spirulina vitamin B12 açısından dünyanın en zengin doğalkaynağıdır(Richmond, 2004).

Spirulina, kuru ağırlığının yaklaşık % 1’ini oluşturan GLA(Gamma-linolenic asit) bakımından zengin bir doğal kaynaktır.GLA,prostaglandin sentezi ve metabolizmasında gerekli olup PGE1, kanbasıncının ayarlanması, kolesterol sentezi, yangı ve hücre üremesininde içinde bulunduğu, vücut içindeki pek çok esansiyel görevlerde rolalır. GLA’nın, kalp rahatsızlığında ve kadınların regl dönemlerindekistresi azaltıcı özelliği vardır(Richmond, 1986).

Spirulinaeşekotu yağından 3 kat daha fazla GLA içermektedir. GLA düşük kankolestrolüne ve yüksek kan basıncının ayarlanmasına yardımcı olur(Henrikson, 1993).

Spirulina hücrelerinin sahip olduğu bu özellik, intestinalmalabsorpsiyon şikayeti olan veya zor sindirilebilen kompleksproteinlerden kaçınması gereken yaşlı kişiler için önemlidir (Richmond,2004).

Spirulina, yaraların iyileştirilmesinde rol oynar. Tedavidekremler, yumuşak preperatlar, solüsyonlar ve süspansiyonlar halindefarklı şekillerde uygulanabilir (Richmond, 2004).

Spirulina’da bulunan fikosiyaninin genel anlamda bağışıklık sisteminidesteklediğini ve çeşitli hastalıklara karşı koruma sağladığıbelirtilmiştir. Çin bilim adamları, fikosiyaninin beyaz kan hücrelerinive toksik maddelerden ya da radyasyondan zarar gören kemik iliğihücrelerini düzenlediklerini savunmaktadırlar(Zhang, 1994).

Spirulina yüksek düzeylerde Beta-karoten, Demir ve Çinko içermeklebirlikte Selenyum, Mangan, Bakır, Krom, vitamin C ve E içermektedir. Buantioksidant mineraller ve vitaminlerin bağışıklık sisteminiuyardıkları, özellikle kansere karşı korumada rol oynadıkları veyaşlanmayı yavaşlattıkları belirlenmiştir(Henrikson, 1993).

Araştırmalardan alınan sonuçlara göre ; Spirulina , bağırsakfonksiyonlarını ve sindirim hızını arttırmaktadır. Spirulina, E.coli veCandida gibi zararlıları durdurucu, Lactobacillus ve Bifidobacteriagibi yararlı mikropları harekete geçirmektedir (Jassby, 1988).

Anti kanser koruyucusu olan beta karoten meyve ve sebzelerde oldukçazengindir. Yaklaşık 10 gram Spirulina’daki Beta-karotende, 6 tanepişmemiş havuçtaki kadar vitamin A vardır. Beta karoten gözbozukluğunun giderilmesine oldukça iyi gelmektedir (Annapurna, 1991).

Spirulina önemli miktarda vitamin E içermektedir. Vitamin E, bağışıklıksistemi için gereklidir ve kuvvetli bir antioksidantdır. Spirulina’dakiKalsiyum miktarı ile sütteki Kalsiyum miktarı birbirine eşdeğerdir.Kalsiyum kuvvetli diş, kemik gelişimi ve kallojen yapımına yardımcıolur. Ayrıca vitamin E, vücudun demir alımına, sinirlerin yatışmasına,kalp kasının büzülmesine, sinirlerin iletiminde ve kanın pıhtılaşmadüzenlemelerinde önemli rol oynar. Spirulina pirinçten daha fazlaPotasyum içerir. Potasyum, kasların gerilmesinde gerekli bir çokenzimin aktivitesini düzenler. Potasyum, sinir fonksiyonlarınıdüzenler, normal kan basıncının korunmasına yardımcı olur, hücrelerebesleyici elementlerin taşınımı için gereklidir ve kaslarındinlenmesine yardımcı olur (Fox, 1996)

Spirulina, ıspanaktan%5000 daha fazla Demir içerir. Demir kırmızı kan hücrelerine oksijentaşıyan, bir protein olan hemoglobin sentezinde, vücut fonksiyonları vebağışıklık sisteminin korunmasında görev almaktadır. Spirulina’nınyüksek demir ihtiva etmesi, anemi hastalığında önem taşımaktadır.(Takeuchi, 1978).

Yaşlı insanlar için enerji destekleyicidir.Japonya’da 50 yaşın üzerindeki insanların %73’ü Spirulina yemektedir.Spirulina iştah açıcı değildir. Vücudu uyuşturan ilaç içermez. Yemekten1 saat önce alınan Spirulina tabletleri veya Spirulina suyu iştahınazalmasına ve daha az yemek yenmesine neden olmaktadır. 10 gramSpirulina sadece 36 kalori içermektedir(Seshadri ve Bai, 1992).

KAYNAKLAR

ANNAPURNA, V., 1991. Bioavailability of Spirulina Carotenes inPreschool Children. National Institu of Nutrition, Hyderabad, İndia. J.Clin. Biochem Nutrition.10 145- 151. INDIA .

FOX, D., 1996. Spirulina: Production and Potential. Pub. ByEditions Edisud, La Calade, R.N.7, 13090 Aix-en- Province, FRANCE, 232p.

HENRIKSON, R., 1993. Mikroalga Spirulina. Oikos Pharmaceutıcals, C/San Pedro, 29640 Fuengirola, Malaga Costa del Sol, SPAIN.

JASSBY, A., 1988. Spirulina: a Model for Microalgae as Human Food. In Algae and Human Affairs. Cambridge Univ. Cambridge, UK.

RICHMOND, A., 1986. Outdoor Mass Cultures of Microalgae. (A.Richmond Editör). Handbook of Microalgal Mass Cultures of Microalgae.CRC Press, INC.Boca Raton, Florida. 285-329.

RICHMOND, A., 2004. Biological Principles of Mass Cultivation. (A. Richmon editör).

Handbook of Microalgal Culture: Biotechnology and Applied Phycology, Blackwell Science Ltd. Oxford/UK, 125-177.

SESHADRI, C.V., JEEJI BAI, N., 1992. Spirulina NationalSymposium.Shri Amm., Murugappa Chettiar Research Center (MDRC), Madras,INDIA.

TAKEUCHI, T.,1978. Clinical Experiences of Administration ofSpirulina to Patiens with Hypochronic Anemia. Tokyo Medical and DentalUniv. JAPAN.

ZHANG, C., 1994. Effects of Polysaccharide and Phycocyaninfrom Spirulina on Peripheral Blood and Hematopoietic System of BoneMarrow in Mice. Nanjing Univ.

China. Pub . in Proc. Of Second Asia Pasific Conf. On Algal Biotech. Univ. of Malaysia, CHINA, p. 58.

Ç.Ü. Su Ürünleri Fakültesi Dekanlığı

derleyen : M.Akif Alaloğlu