5) Bina/Hizmet Sektörü:
(i) Bütüncül Bina Tasarımı;
Vizyon 2023: Bilim ve Teknoloji Stratejileri Teknoloji Öngörü Projesi, Çevre ve Sürdürülebilir Kalkınma Paneli Vizyon ve Öngörü Raporu için
hazırlanmıştır (Ekim, 2002)
(ii) Elektrikli alet ve araçlardaki enerji verimliliğinin arttırılması ve enerji kayıplarının
en aza indirilmesi;
(iii) Binalarda fotovoltaik sistemlerin yaygınlaştırılması ve kullanımının arttırılması.
6) Atık Yönetimi:
(i) Katı atık (çöp) düzenli depolama alanlarının yönetimi;
(ii) Geri dönüşüm ve yeniden kullanım;
(iii) Çürütme;
(iv) Yakma;
(v) Atık su yönetimi;
(vi) Önleyici çevre yönetimi.
Politika araçları
Politika araçları ise, özellikle daha düşük karbon yoğun teknolojilerin pazara girmesini
kolaylaştırmak ya da özendirmek ve düzenlemek biçiminde önemli bir görev üstlenebilir. Öte
yandan, kalkınma düzeyi ve özel koşullar, örneğin enerjide fosil yakıtlara yüksek düzeyde
bağımlılık vb., politika araçlarının ülkeden ülkeye farklılıklar göstermesine neden olabilir. Yine
de, bunun ulusal düzeydeki en uygun karışımı, yerel yöneticilerle, özel ve kamu yatırımcı
kuruluşlarıyla, bilimsel ve teknik araştırma/geliştirme kuruluşlarıyla, sanayi ve iş birliklerinin ya
da kuruluşlarının temsilcileriyle gerçekleştirilecek olan geniş açılı ve etkili bir danışma süreciyle
geliştirilebilir. Politika araçları aşağıda verilenleri içerebilir (Türkeş, 2001c):
(i) Sera gazı salımlarını arttıran desteklerin azaltılmasını ya da kaldırılmasını
(örneğin, ulaştırma destekleri, vb.);
(ii) Enerji fiyatlandırma stratejilerini (örneğin, enerji desteklerinin azaltılmasını,
karbon vergilerini, vb.);
(iii) Ulusal ve uluslararası ticareti yapılabilir salım izinlerini ve ortak yürütme
projelerini;
(iv) Sanayi (tarım, ulaştırma, vb.) ile ortak gönüllü programları ve görüşmelerle
sağlanan anlaşmaları;
(v) İsteme yönelik yönetim programlarını;
(vi) Enerjinin yeterli ve verimli kullanım standartlarını içeren düzenleyici programları;
(vii) İleri teknolojilerin geliştirilmesini ve uygulanmasını önemli düzeyde destekleyen
ya da sağlayan pazar araçlarını ve tanıtım programlarını; ve
(viii) Ürün markalama düzenlemelerini ya da programlarını.
İklim Değişikliğine Uyum ve Karşı Stratejiler
Türkiye’nin iklim değişikliği, kuraklık ve çölleşmeye duyarlılığı, onlardan etkilenme
eğilimi ve konuyla ilgili öngörüler dikkate alınarak, İklim Değişikliklerinin Tarım Üzerine
Etkileri Paneli Sonuç Bildirgesi’nde Türkiye için somut önerilerde bulunulmuştur. Bunlardan
bazıları aşağıda verilmiştir (İklim Değişikliklerinin Tarım Üzerine Etkileri Paneli Sonuç
Bildirgesi, Kasım 2001):
(i) Gelecekteki daha sıcak ve kurak koşullar dikkate alınarak, daha kurakçıl ve sıcak
koşullara uygun tarımsal bitki çeşitlerinin belirlenmesi; konuyla ilgili araştırma
projelerinin geliştirilmesi ve bunların desteklenmesi;
(ii) Su kaynaklarının daha akılcı ve ekonomik kullanımını sağlamak amacıyla
hazırlanmış olan ‘Su Kanunu’nun, bir an önce çıkarılması ve etkin olarak
uygulanması;
(iii) Sürdürülebilir tarım ve ormancılığa ulaşmak amacıyla hazırlanan ‘Toprak
Kanunu’nun, bir an önce çıkarılması;
(iv) Toprak Kanunu’nun, arazi toplulaştırması ile tarım ve orman arazilerinin amaç
dışı kullanımını önlemesi;
(v) Türkiye tarım bölgelerinin, toprak, su ve iklim koşulları dikkate alınarak
belirlenmesi ve bölgelere uygun çeşit seçiminin ve geliştirilmesinin yapılması;
(vi) Sulamada tasarrufu özendirici ücretlendirme sisteminin uygulanması;
(vii) İklim değişikliği ve kuraklık ile öteki hava ve iklim afetlerini de dikkate alan tarım
sigortası sisteminin bir an önce yasallaşması ve tarımsal üretimin gelişmiş
ülkelerde olduğu gibi devlet tarafından desteklenmesi;
(viii) Ormanların birer karbon yutağı olduğu da dikkate alınarak, ormanlaştırma,
yeniden ormanlaştırma, erozyon kontrolü, ve çayır/mera ıslahı için bütçeden
yeterli kaynak aktarılmasının sağlanması.
İleride halkımızın,bunca ibret verici tecrübeden sonra gerçek dindarlarla din tüccar ve aktörlerini birbirinden ayırdedeceğini ümid ederim. Yoksa hep böyle geri ve ezik kalırız (M.Kemal Atatürk)